Engel is een thriller. Behalve wanneer het dat niet is.

Waarom Engel een thriller is

Er is een zwarte koningin die zonder uitleg wordt bezorgd. Er verdwijnt een oude bekende, waarop een mysterieus boek in Engels handen valt dat meer over hem lijkt te weten dan redelijk is. Er zijn sporen, bedreigingen en mensen die precies genoeg vertellen om zelf op onderzoek te trekken.

Bovendien weet Engel niet altijd of hij zijn eigen waarneming kan vertrouwen. Dat maakt de dreiging dubbel. Hij moet niet alleen ontdekken wat er gebeurt, maar ook of wat hij ziet werkelijk gebeurt.

De spanning ontstaat daardoor niet uitsluitend uit gevaar. Ze ontstaat uit twijfel. Wie liegt? Welke herinnering klopt? Wanneer wordt een toevalligheid een patroon? En hoe lang kun je aan de werkelijkheid trekken voordat zij terugtrekt?

Dat is volgens mij thrillergrond.

Waarom Engel geen thriller is

Een klassieke thriller houdt van rechte gangen. Engel opent geregeld een zijdeur en vindt daar een jeugdherinnering, een huwelijk, een psychiatrische afdeling, een gedicht of een man die op een bijzonder ongelegen moment begint na te denken over de betekenis van het bestaan.

Het boek rent niet voortdurend. Soms wandelt het. Soms gaat het zitten. Af en toe staart het eventjes uit het raam. Niet omdat de spanning verdwenen is, maar omdat gevaar pas iets betekent wanneer je weet wat er verloren kan gaan. Een verdwenen persoon is een raadsel. Een bedreigd gezin is een wond.

Waarom Engel een psychologische roman is

De zoektocht beweegt vooruit, maar trekt Engel tegelijk steeds verder zijn eigen verleden in.

Zijn ervaringen in de psychiatrie, zijn familie, zijn huwelijk, zijn vaderschap, zijn schaamte en een jeugd die niet zo onschuldig bleef als ze had moeten zijn, vormen geen achtergrondinformatie. Ze bepalen hoe hij kijkt, wat hij gelooft en waarom hij bepaalde sporen onmogelijk kan loslaten.

De belangrijkste vraag is uiteindelijk niet alleen wat er met hem gebeurt. De belangrijkere vraag is welk verhaal Engel zichzelf jarenlang heeft verteld om ermee te kunnen leven.

Psychologisch betekent hier niet dat alles zich uitsluitend in zijn hoofd afspeelt. Het betekent dat alles wat daarbuiten gebeurt pas werkelijk gewicht krijgt door wat het vanbinnen aanraakt.

Waarom Engel sciencefiction is

Het verhaal speelt zich af in een nabije toekomst. Geen vliegende auto’s, zilveren pakken of kolonies op Mars. Wel technologie die vandaag al aan onze deur staat en morgen misschien zonder kloppen binnenkomt.

Systemen kijken aandachtiger mee. Virtuele werelden worden overtuigender. De grens tussen menselijke en kunstmatige intelligentie verschuift. Geheugen, bewustzijn en identiteit blijken misschien minder veilig opgeborgen dan we graag denken.

Dat is sciencefiction. Niet omdat het verhaal voorspelt hoe de wereld er precies zal uitzien, maar omdat het een bestaande ontwikkeling een paar zetten verder speelt en vervolgens kijkt wat er met de mens gebeurt.

Waarom Engel geen klassiek sciencefictionboek is

De technologie is zelden het eigenlijke onderwerp. Engel wil niet uitvoerig uitleggen hoe een machine werkt. Het wil weten wat die machine doet met onze ideeën over vrije wil, herinnering, schuld en menselijkheid.

De toekomst blijft bovendien herkenbaar. Mensen worden nog altijd verliefd op de verkeerde persoon, zeggen het verkeerde op het verkeerde moment, proberen goede ouders te zijn en vergeten opvallend vaak dat eerlijkheid en tact niet hetzelfde zijn. Tegelijk is de setting bewust gekozen: ze maakt de grens tussen Engels psychologische realiteit en mogelijke waanzin scherper, of juist subtieler en vager, afhankelijk van hoe je leest. Dat geeft het verhaal een tijdlozer karakter, zonder het onherkenbaar te maken. De wereld waarin Engel is opgegroeid is daarbij onmiskenbaar die van de jaren 90 en 00.

De apparaten veranderen. De mens blijft hardnekkig mens. Daarom spreek ik liever over een speculatieve laag dan over harde sciencefiction. De wetenschap opent de deur. Het psychologische verhaal beslist wat erdoorheen komt.

Waarom Engel een drama is

Omdat achter ieder raadsel mensen staan. Een echtgenote die probeert te bepalen wanneer vertrouwen verstandig blijft. Kinderen die hun vader willen begrijpen en soms meer zien dan hijzelf. Ouders die hun volwassen zoon nog altijd proberen op te vangen. Een man die tegelijk vader, echtgenoot, slachtoffer en onbetrouwbare verteller van zijn eigen leven is. 

Zelfs de mensen in het verhaal die minder goede bedoelingen hebben, blijven mensen met hun eigen angsten, overtuigingen, blinde vlekken en rechtvaardigingen; geen karikaturen van kwaad, maar individuen die ergens onderweg zijn gaan geloven dat hun keuzes noodzakelijk, verdedigbaar of zelfs onvermijdelijk zijn.

De inzet is niet alleen de waarheid. De inzet is wat het zoeken naar die waarheid met een gezin doet.

Dat maakt Engel ook een familiedrama en een verhaal over trauma. Alleen weigert het drama rustig aan de keukentafel te blijven zitten. Het breekt geregeld uit en begint dan aan deuren te rammelen. 

Zelf heb ik tijdens het schrijfproces geregeld een traantje moeten laten — soms uit ontroering, soms ook uit pure frustratie over de kwaliteit van mijn eigen schrijven op dat moment — en ik hoop oprecht dat lezers het verhaal ook tijdens onverwachte momenten zullen kunnen voelen.

Waarom Engel een coming-of-ageverhaal is

Engel is in het heden al lang volwassen. Op papier althans.

Doorheen het boek keren we terug naar de jongen, adolescent en jonge man die hij ooit was. Niet om zijn levensloop netjes samen te vatten, maar om te zien waar bepaalde barsten ontstonden. Wat leerde hij over liefde, loyaliteit en schuld? Wanneer begon hij zijn verbeelding te wantrouwen? Welke oude versie van zichzelf draagt hij nog altijd mee?

Het is daarom geen klassieke coming-of-age, maar een volwassenwordingsverhaal in retrospectief. Soms word je niet één keer volwassen. Soms moet je op latere leeftijd terugkeren naar het kind dat je was om eindelijk te begrijpen wie je geworden bent.

Waarom Engel spiritueel is

Engel gelooft dat de werkelijkheid groter is dan wat onze zintuigen kunnen registreren. Dat bewustzijn, energie en verbondenheid misschien geen nette grenzen respecteren.

Het boek neemt die verwondering ernstig, zonder er een religieuze handleiding van te maken. Er is geen doctrine, geen eenvoudig antwoord en gelukkig ook geen verplichte wierook.

Spiritualiteit is hier vooral de weigering om de mens volledig te reduceren tot wat meetbaar is. De mogelijkheid dat betekenis werkelijk bestaat, ook wanneer ze niet in een tabel past.

Waarom er ook gelachen wordt

Omdat mensen dat doen.

Zelfs wanneer de werkelijkheid begint te scheuren, blijft iemand slechte koffie schenken, een verkeerde opmerking maken of zich afvragen waarom geheimzinnige organisaties zo’n opvallende voorkeur hebben voor zwarte auto’s.

De humor maakt de duisternis niet kleiner. Ze maakt haar draaglijker. Voor Engel is zelfspot bovendien geen versiering, maar een overlevingsmechanisme. Wie nog om zichzelf kan lachen, is nog niet volledig door zijn angst ingelijfd.

Dus wat is Engel?

Een psychologische roman die zich voortbeweegt als een thriller.

Een familiedrama met een complot dat om de hoek lonkt.

Een coming-of-ageverhaal dat weigert bij volwassenheid te stoppen.

Een sciencefictionboek dat zich minder voor machines dan voor mensen interesseert.

Een spiritueel verhaal dat meer vragen stelt dan antwoorden uitdeelt.

Of, iets eenvoudiger: Engel is een psychologische thriller die de werkelijkheid een paar zetten vooruit schuift.

De thriller is de motor. Het psychologische verhaal is het hart. De sciencefiction bouwt de machine. Het drama geeft haar gewicht, het verleden haar oorsprong, de humor haar zuurstof en de spiritualiteit haar horizon.

In welke kast het boek uiteindelijk terechtkomt, laat ik graag aan de boekhandel over. Zolang het daarna maar uit die kast wordt gehaald.